Ouderworden
Uiteindelijk bereik je het punt dat je niet meer
over je leeftijd liegt, maar dat je er trots op bent!
Beroepsopleiding
Ouderenzorg en Rehabilitatiesysteem
Het ECV-project, gesponsord
door de EU in
het kader van een Leonardo Da Vinci
programma, heeft tot doel academisch en
sociale vaardigheden voor werkers in de ouderzorg te bevorderen.. (Klik hier
voor meer informatie..)
IN DIT
NUMMER:
“ECV-Docent” – Software voor de beroepsopleiding
Ouderenzorg
Het
ECV-project vordert gestaag met minimale afwijkingen van het geplande
activiteitenschema. Het belangrijkste resultaat… (Klik hier
voor meer informatie..)
ECV
Handleiding Sociale Omgang
De lang
verwachte Handleiding Sociale Omgang in
de Ouderenzorg is in de laatste fase. De
gegevens betreffende de situaties van de
deelnemende partners aan het ECV-project
zijn verzameld in een overzichtelijk boekwerk. (Klik hier voor
meer informatie..)
Medicijn tegen het ouderworden
Gedurende de laatste tien jaar zijn er belangrijke
ontdekkingen gedaan wat betreft de moleculaire werking die verband houdt met
het ouderworden… (Klik hier
voor meer informatie..)
Kennisbronnen
in de ouderenzorg
Wanneer mensen horen dat ik “Ouderenzorg” geef, vragen ze me soms: “
Ouderenzorg: heb je daar dan een speciale opleiding voor nodig? … (Klik hier
voor meer informatie..)
Het overzicht van de geplande activiteiten van het ECV-project project laat wat
verschillen zien … (Klik hier voor
meer informatie..)
Beroepsopleiding Ouderenzorg en Rehabilitatiesysteem
Het ECV-project, gesponsord door de
EU in het kader van een Leonardo Da Vinci programma, heeft tot doel academisch en sociale vaardigheden voor
werkers in de ouderzorg te bevorderen door elektronische methodes en middelen
voor zelftraining aan te bieden.
Het ECV-project maakt e-learning
software met een tekstboek met daarin de scholingsbehoeften voor
gemotiveerde personen in de opleiding Ouderenzorg. Er zal ook een Geaccrediteerde Competentie methode en
een Handleiding Sociale Omgang
ontwikkeld worden. De producten zullen door het ECV-netwerk aangeboden worden met als doel te voldoen aan de
scholingseisen en de beroepswensen van de gecertificeerde werkers in de
ouderenzorg te verenigen met de behoeften van de zorgaanbieders voor ouderen.
Het ECV-gebruikersnetwerk heeft
tot doel scholing en rehabilitatie in de zorgverlening in de ouderenzorg te
bevorderen. Toegang hebben cursisten die
zich aangemeld hebben via www.ecvleonardo.com De aanmelding is open voor aanvragers die
vrijwillig:
- verklaren dat zij
algemeen belang hebben bij de Zorgverlening in de Ouderenzorg en dat zij
de netwerkgegevens louter en alleen zullen gebruiken voor het doel en de
uitgangspunten van het ECV-project, waarvan zij geheel op de hoogte zijn.
- Accepteren dat hun
naam en adres uitgewisseld zullen worden met andere deelnemers
- Accepteren dat hun
gegevens wellicht illegaal geschonden kunnen worden op het Web.
Partners
De projectpartners zijn:
1. TRISYS LTD (CY) - Management
consulting, training, research, commerciële implementatie van IT systemen,
project management.
www.tringos.com - tringos@logos.cy.net – Tel: +357 22377776 – Fax +357 22376930
2. AMALGAMA INFORMATION MANAGEMENT
LTD (CY) - Informatie Technologie organisatie gespecialiseerd in multimedia en
webuitvoering
www.amalgamacy.info - orestis@amalgamacy.info – Tel: +357 99484776 – Fax: +357 22376930
3. AYIA MARINA STROVOLOS ELDERLY
HOME (CY) - Zorginstelling voor ouderen op commerciële basis met
aanvullende hulp door vrijwilligers.
Tel: +357 22 423917 – Fax: +357 22
421629
4. INEK PEO (CY) - Werk
Onderzoekscentrum, nauw verbonden met de belangrijkste vakbondsfederatie van
Cyprus (PEO)
www.inek.org.cy - inek@cytanet.com.cy – Tel: +357 22877673 – Fax: +357 22877672
5. CCWU - UNIE KATOLICKYCH ZEN (CZ)
- organisatie van vrouwelijke vrijwilligers die hulp verleent aan
mensen-in-nood.
ukz@volny.cz – Tel: +420 220181329 – Fax: +420 220510232
6. KWIC - KONING WILLEM I COLLEGE
(NL) - Regionaal Opleidingscentrum voor basis- en voortgezet onderwijs,
middelbaar beroepsonderwijs en volwasseneducatie.
www.kw1c.nl - info@kw1c.nl – Tel: +31 73 624 9 624 – Fax: +31 73 624 9 629
7. CECE - CONFEDERATION ESPANOLA
DE CENTROS DE ENSENANZA - (ES) - Confederatie die in Spanje de verenigingen van
opleidingscentra vertegenwoordigen.
www.cece.es - marian@cece.es – Tel: +34 91 7257909 – Fax: +34 91 7261117
8. PCCI - De Kamer van Koophandel in Piraeus/EIC
GR161 (GR)
Professionele organisatie met een wijdverbreid netwerk en Euro Info Centrum
www.forthnet.gr/eicgr161 - evepeic@ath.forthnet.gr Tel: +302104170529 – Fax: 302104174601
9. KEK SBIE (GR) - Geaccrediteerd BVE
centrum dat speciale training op medisch gebied en op het gebied van
gezondheidszorg verzorgt.
www.sbie.edu.gr - giord@sbie.edu.gr – Tel: +30210 3312992 – Tel: +30210 3312994
10. SVTC - SOCIALIZACIJOS IR
DARBINIO MOKYMO CENTRAS (LT) - Maatschappelijk Economische organisatie die beroepsopleidingen
verzorgt en maatschappelijke betrokken is bij jongeren, vrouwen en andere
sociaal-achtergestelde groeperingen.
sdm@centras.lt - Tel: +370 2330355 – Fax: +370 52349594
11. IECM - VILNIAUS UNIVERSITETO
EKSPERIMENTINES IR KLINIKINES MEDICINOS INSTITUTAS (LT) - Gerontologisch
centrum van de Universiteit van Vilnius met lange ervaring op het gebied van
het ouderworden, alsook ouderenzorg en beroepsopleidingen.
www.ekmi.vu.lt
- vidmantas.alekna@ekmi.vu.lt
– Tel: +370 52777745 – Fax: +370
52777745
“ECV-Docent”
– Software voor de beroepsopleiding
Ouderenzorg
Het ECV-project vordert gestaag met minimale afwijkingen van het geplande
activiteitenschema. Het belangrijkste resultaat is, laten zien wat het inhoudt,
het geven van een gezicht. De ECV-Docent, de software die de kennis voor de
e-learning cursus Ouderenzorg bevat, is ontstaan uit een pilotversie.
De pilotversie moest alle leermodules van het programma bevatten en in het
bijzonder twee lessen van elk hoofdstuk. Voor deze twee hoofdstukken is de
Engelse tekst hoorbaar omgezet in de eigen taal van het deelnemende land. De
vertaling wordt ondersteund door relevante software die een tekstdatabase toont
die kant-en-klaar is voor gebruik door de “ECV-Docent”.
De bijbehorende videoclips werden geassembleerd met stemfragmenten, die op hun beurt weer werden
opgenomen in de taal van de deelnemende landen.
De belangrijkste kenmerken van de software zijn:
- Simpel en
multifunctioneel scherm
- Compacte leereenheid
- Werkelijke database
response
Wanneer de pilotversie goed door de partners ontvangen wordt, zullen de
databases met alle leerelementen (tekst, stem en video)van het systeem
ontwikkeld worden volgens de reeds geteste manier.
ECV Handleiding Sociale Omgang
De lang verwachte Handleiding
Sociale Omgang in de Ouderenzorg is in
de laatste fase. De gegevens
betreffende de situatie van de deelnemende partners aan het ECV-project
zijn verzameld in een overzichtelijk boekwerk.
De handleiding laat de volgende vier hoofdstukken zien:
- Introductie: geeft informatie over de verwachtingen van de gemeenschap
wat betreft het onderwerp Ouderworden
- Werkgelegenheid: houdt zich bezig met de voorwaarden, normen en
vaardigheden
- Sociaal: beschrijft de sociale infrastructuur, de dialoog en de
zorgomstandigheden in het gezin in elk land
- Training en stage: gaat over het formele, niet-formele en informele
levenslang leren in het beroep
De inhoud van de ECV-Handleiding Sociale Omgang zal
bij de volgende projectbijeenkomst in Vught bekeken worden. Verwacht wordt dat
het eindproduct rond oktober 2006 op de projectwebsite staat: www.ecvleonardo.com .
Medicijn tegen het ouderworden
Gedurende de laatste tien jaar zijn er belangrijke
ontdekkingen gedaan wat betreft de moleculaire werkingen die verband houden met
het ouderworden. De toenemende kennis zorgt ervoor dat de optimistische
gedachte ontstaat dan de mens spoedig in staat zal zijn te interveniëren in en het regelen van de
mechanismen van het ouderworden. De mensheid zal in staat zijn de levensduur te
verlengen door het ouderdomsproces te vertragen.
De kennis die voorhanden is, is nl. het feit dat er
een nauwe samenhang bestaat tussen de mechanismen die verantwoordelijk zijn
voor het ouderworden en die die leiden tot de ontwikkeling van
stofwisselingsgerelateerde ziektes zoals Diabetes Mellitus 2 en overgewicht.
Het onderkennen van deze nauwe samenhang zal
waarschijnlijk het ontwikkelen van medicijnen, die niet alleen gebruikt kunnen
worden voor de behandeling van diabetes of overgewicht, vergemakkelijken, maar ook van medicijnen die het proces van
het ouderworden kunnen vertragen en de levensduur kunnen verlengen
Ouderdom is een van de belangrijkste oorzaken van
ernstige ziektes zoals kanker, cardiovasculaire ziektes, stofwisselingsziektes
en afsterving van zenuwcellen (Alzheimer, dementie).
In de laatste decennia zijn er verscheidene genen
ontdekt die gelijktijdig een rol spelen in het mechanisme van het ouderworden
en in de stofwisseling die verband houdt met de energie in het menselijk
lichaam.
Diabetes
kan in het licht van het bovenstaande beschouwd worden als een vorm van
versnelde veroudering.
Insulineresistentie die
aangetroffen wordt bij diabetes 2 and de toename van buikvet zijn de
hoofdoorzaken van stofwisselingsgerelateerde ziektes. Tegelijkertijd zorgen
deze twee factoren voor organismen die vroegtijdige veroudering veroorzaken.
De genen die betrokken zijn bij de mechanismen van
veroudering, diabetes en overgewicht, produceren eiwitten waardoor zij hun
effect bewerkstelligen.
Deze proteinen kunnen het doel
worden van nieuwe medicijnen die diabetes en overgewicht bestrijden en
tegelijkertijd de strijd aanbinden tegen ouderdomsverschijnselen en dus nieuwe
grenzen aangeven voor een langer leven.
Veel onderzoekers hebben hun onderzoek gericht op de
relatie insulineresistentie en ouderworden. Doordat de mens grotere hoeveelheden calorierijk voedsel
tot zich neemt en minder beweegt, moet
de alvleesklier veel meer insuline dan normaal produceren.
De overproductie aan insuline is
nodig om het hoger glucosegehalte onder controle te houden, dat in het bloed
wordt opgenomen als gevolg van calorierijke voeding. Dit leidt geleidelijk aan
tot toename van het buikvet dat een bijzonder negatieve invloed heeft.
Vet is niet simpelweg een opslag
van energie. Het produceert stoffen en draagt bij tot en leidt tot
insulineresistentie.
De meeste genen waarvan men
ontdekt heeft dat ze betrokken zijn bij zowel de verlenging van de levensduur
als bij stofwisselingsgerelateerde ziektes, zijn goed bewaard gebleven tijdens
de evolutie van de organismen. Ze zijn niet alleen bij de mens zo goed bewaard
gebleven, maar ook bij lagere organismen.
Vanwege deze realiteit, wordt onderzoek dat
zich richt op herkenning en interventie van de desbetreffende genen, bevorderd
(SIR2/SIRT, INDY, AMP kinase insuline/insuline-achtige groeifactor). De
producten van deze genen, zoals eiwitten, zijn bruikbaar voor de productie van
de beoogde medicijnen.
We zien dan ook dat de wetenschappelijke
gedachte rondom het ouderworden aan het veranderen is. De ontwikkeling van
medicijnen tegen ouderdomgerelateerde ziektes, plaveien de weg naar de
productie van medicijnen die gebruikt kunnen worden tegen het ouderworden.
Het moge duidelijk zijn dat het niet is of de mens het gevecht tegen de ouderdom
kan winnen, maar wanneer!
---------------------------------
Bibliography:
Ageing and metabolism: drug discovery opportunities, Nature
Reviews Drugs Discovery - 2005; 1 July.
Kennisoverdracht in de ouderenzorg
Door Annegien de Hoop MScN
Wanneer mensen horen dat ik lesgeef in “Ouderenzorg”, vragen ze me soms: “
Ouderenzorg: heb je daar dan een speciale opleiding voor nodig? Dit geeft aan
dat er mensen zijn die denken dat het zorgen voor ouderen makkelijk is, dat je
er geen speciale kennis of vaardigheden voor nodig hebt. Een ieder die voor een
oudere zorgt, als gezinslid, vriend of professionele zorgverlener, weet
beter...
Voeg leven toe aan de jaren
Wat maakt ouderenzorg bijzonder? Het is bekend dat de ouderenpopulatie
gestaag aan het stijgen is. Oudere mensen worden ook steeds ouder; er is een
toenemend aantal mensen boven de 85. Specifieke gezondheidsproblemen die kunnen
optreden zijn het onvermogen om voor zichzelf te zorgen, incontinentie,
eenzaamheid en psycho-geriatrische ziektes, die het risico op langdurige zorg
vergroten. Iedereen die zorgdraagt voor ouderen zowel de mantelzorger (familie,
vriend of buur) als de gezondheidszorg professional, moet zich ervan bewust
zijn dat hij/zij een complex scala van
psycho-sociale, geestelijke, omgevings en fysieke behoeftes zal aantreffen. Preventie,
behandeling en steun zijn belangrijke voorwaarden voor de ouderen om optimaal
zelfstandig te kunnen leven. Het ondersteunen van autonomie is een belangrijke
waarde in de ouderenzorg, die kwaliteit aan het leven van de oudere geeft of
toevoegt. Het belangrijkste doel in de ouderenzorg moet daarom NIET zijn om
jaren aan het leven toe te voegen, maar leven aan jaren.
Toegankelijke
bronnen
Steeds meer mensen, mantelzorgers, maar ook gezondheidszorg professionals
worden geconfronteerd met de specifieke behoeften van ouderen. Vooral het gezin
(echtgeno(o)t(e), vrienden en buren en de werkers in de langdurige zorg, hebben
daarom steeds meer behoefte aan toegankelijke bronnen die hen iets kunnen leren
over de verzorging van ouderen. De gangbare boeken zijn meestal niet gericht op
de dagelijkse praktische gang van zaken of zijn te eenvoudig en te beknopt voor
de complexe problemen waarmee men geconfronteerd wordt. Het “Elderly Care
Vocations (ECV) Project” [Project Beroepsopleiding
Ouderenzorg] heeft tot doel makkelijk toegankelijke CD ROMS en boeken te
ontwikkelen die aan deze vraag tegemoet komen. De psycho-sociale, geestelijke,
omgevings- en fysieke behoeftes van ouderen vragen om een multi-dimensionale
aanpak en dus dienen de ECV-ontwikkelaars hun kennis uit multi-dimensionale
bronnen te halen.
De kennisbronnen die afgeleid zijn van Mensinks’ Integrated Master model
(1996) , geven hierbij nuttige richtlijnen.
De vijf kennisbronnen
De vijf kennisbronnen die in Mensinks’ Master model worden genoemd, zijn:
-
empirische kennis
-
ethische kennis
-
persoonlijke kennis
-
esthetische kennis
-
sociaal-politieke kennis
Wat houden deze bronnen in en hoe worden ze door de ontwikkelaars van het
ECV-project gebruikt?
Empirische kennis is de kennis over feiten, concepten, theorieën en modellen die
voortkomen uit onderzoek. Deze kennis omvat anatomie, fysiologische
veranderingen bij het ouderworden, farmacologie, psychiatrie etc. Empirische
kennis is de kennis die we halen uit (professionele) boeken en tijdschriften.
In de gezondheidszorg ziet men graag dat interventies op medisch gebied en ook
op het gebied van zorg en verpleging gebaseerd zijn op onderzoeksresultaten.
Empirische kennis helpt ons specifiek gedrag te begrijpen dat veroorzaakt
wordt door gezondheidsproblemen zoals dementie. Bij het ECV-project is
empirische kennis uit wetenschappelijke
literatuur en van betrouwbare internetsites gebruikt.
Ethische kennis beschrijft de kennis die inhoudt wat moreel juist is, gezien vanuit het gezichtspunt van de
zorg. Ethische kennis helpt ons bij het bedenken wat ècht goede zorg
voor ouderen is, bij voorbeeld: is de zorg goed als je bij een verwarde oudere
vrijheidsbeperkende maatregelen moet toepassen omdat er niemand in de buurt is
om hem/haar te kalmeren of te troosten? Ook beslissingen over leven en dood
vallen hier onder. De ECV-ontwikkelaars zijn zich bewust van de ethische
aspecten en gebruiken de Ethische Code voor Verpleegkundigen [Code of Ethics
for Nurses] (International Council of Nurses, 2000) als basisprinicipe.
Persoonlijke kennis is de kennis die je als individu opdoet door
ervaringen. Deze kennis ontwikkelt zich door zelfreflectie en interactie met
anderen. Bij het samenstellen van het lesmateriaal hebben de ECV-ontwikkelaars
vaak van deze bron gebruik gemaakt. Persoonlijke ervaring is een rijke
kennisbron. Veel kennis in de ouderenzorg is vergaard door ervaren
zorgverleners die hun persoonlijke ervaringen gedeeld hebben door het
publiceren van boeken en publicaties in vakbladen.
Esthetische kennis is ook bekend als “de KUNST van het verzorgen”, een
combinatie van methodes en technieken uit de psycho-sociale, psycho-motorische,
cognitieve en affectieve kennisgebieden en vaardigheden. Deze expliciete
contextgebonden kennis, die zich uitbreidt door ervaring, wordt vooral
bewerkstelligd door rolmodellen (Benner, 1984). Dit houdt in dat er veel
geleerd kan worden van een ervaren zorgverlener, bij voorbeeld het zien of een
oudere werkelijk comfortabel in bed
ligt. Foto’s en video’s kunnen deze KUNST van het verzorgen ook laten zien,
daarom bevat het ECV onderwijskundig materiaal ook CD ROMS.
De Sociaal-politieke kennis is de kennis die de sociaal-politieke context
beschrijft waarin de zorg voor de oudere plaatsvindt en de plaats van de
verzorgende in deze. Er zitten omgevingsgebonden elementen in, die van land tot
land kunnen verschillen. Het ECV-project ontwikkelt ook een Handleiding Sociale
Omgang, waarin o.a. de plaats van de oudere in de maatschappij wordt
beschreven, de aard van de professionele zorg en mantelzorg en de
ziektekostenverzekering. Deze kennis is noodzakelijk bij het maken van beleid
en het nemen van beslissingen wat betreft de
ouderenzorg, niet alleen voor politici, maar ook voor (mantel-)
zorgverleners zelf. Het Ouderenzorgbeleid is ook een van de uitdagingen waar de
EU landen voor staan.
Conclusie
Vaak zijn we ons bewust van de empirische, meestal rationale kennisbron.
Voor iedere (mantel-) zorgverlener in de ouderenzorg is het een uitdaging en
geeft het inspiratie om alle vijf de kennisbronnen als uitgangspunt te nemen.
Het kan ook een nuttig houvast zijn bij het
ontwikkelen van onderwijs. Door te werken vanuit al deze kennisbronnen
kunnen we recht doen aan de multi-dimensionale aspecten van het leven van de
oudere die we verzorgen en hierdoor hen echt helpen om leven toe te voegen aan
hun jaren.
Bronnen:
Benner P. (1984) : From novice to expert. Excellence and power in
clinical nursing, by. Addison-Wesley California
Mensink F. (1996) : Transfer van kennis en vaardigheden. Onderwijs en Gezondheidszorg 20 (8) 156-157
International
Council of Nurses (2000) : The ICN Code of Ethics
for Nurses. ICN Geneva
Het overzicht van de geplande activiteiten van het ECV-project laat wat
verschillen zien met het originele plan. Ondanks enige vertraging in het proces
wordt toch verwacht dat de projectresultaten op tijd aangeleverd kunnen worden.
De eerstkomende belangrijke gebeurtenis is de projectbijeenkomst van de
partners van 2 – 5 juli in Vught (Noord Brabant). De partners zullen zich bezighouden
met de discussie over en de evaluatie van:
- de “ECV-Docent”
cursussoftware
- de ECV-Handleiding
Sociale Omgang
- de Kwaliteitskeur
van de projectresultaten
- de principes van het
opzetten van het ECV-netwerk en daaraan gerelateerd de functionaliteit
- de planning van de
Pilot Test van het systeem